Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıtdışı istihdam ve sahte sigortalılıkla mücadelede denetim mekanizmalarını güçlendirdi. Kurum, milyonlarca veriyi yapay zeka destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalarla analiz ederek, gerçekte çalışmayan ancak sigortalı gösterilen kişileri belirliyor. Bu girişim, sahte yollarla elde edilmeye çalışılan sigorta ve emeklilik haklarını engellemeyi amaçlıyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bu konudaki güncel verileri köşe yazısında paylaştı. “Hatır sigortası” olarak bilinen uygulamaların ciddi sonuçlara yol açtığını vurgulayan Karakaş, vatandaşlardan gelen şikayetlerin benzer bir tabloyu işaret ettiğini belirtti. Çoğu kişi, sigortalı gösterildiği iş yerinin adını, adresini veya faaliyet alanını bilmeden işlem yaptırdı.
SGK’nın mevzuatına göre, sigortalılık, fiili çalışma ve işverene bağlılık koşullarına dayanıyor. Bu koşullardan birinin eksik olması durumunda sigortalılık geçersiz sayılıyor. 2016 yılından beri yürütülen “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında geniş çaplı analizler yapıldı. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri incelemeye alındı.
Sistem, prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi yaklaşık 100 farklı parametreyi değerlendirerek riskli iş yerlerini belirliyor. Dijital takip sayesinde, tespit süreleri önemli ölçüde kısaldı. Proje kapsamında, 2025 yılına kadar sürecek 16 aşamada, dikkat çekici sonuçlar elde edildi.
Son iki aşamada yüzlerce sahte iş yeri tespit edildi. 15. aşamada 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı bulundu ve 487,5 milyon lira borç ortaya çıktı. 16. aşamada ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı belirlendi ve 1,27 milyar lira kamu zararı hesaplandı. Toplamda 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda sadece sigortayı iptal etmekle kalmıyor, emekli olan kişilerin maaşlarını kesiyor ve bugüne kadar yapılan ödemeleri faizleriyle geri talep ediyor. Ayrıca, bu kişilerin sağlık harcamaları da tahsil ediliyor. Süreçte, hem sigortalı görünen kişiler hem de bu sistemi kuranlar hakkında adli işlem başlatılıyor.
